Eerste CDA-lijsttrekkersdebat: Een degelijk psalmenvoorspel

Onder het prachtige orgel van even mooie Laurenskerk in Rotterdam werd (zover de microfoons dat toelieten) het eerste lijsttrekkersdebat van het CDA gehouden. Goed dat het CDA dit doet, maar ik moest het debat even laten bezinken om me er echt een goede mening over te vormen. En na een nachtje slapen kom ik tot de conclusie dat het, om in orgel en kerkelijke termen te blijven, een degelijk psalmenvoorspel was met hier en daar een klank die eruit sprong.

Degelijk
Om met het degelijke te beginnen. Alle kandidaten hadden zich goed voorbereidt (de spanning was bij de meesten van hun gezichten af te lezen). Wat dat betreft kunnen op basis daarvan in ieder geval al zes plaatsen op de kieslijst gevuld worden. Ieder met zijn of haar eigen portefeuille. Zo ging Henk Bleker voor de economie, Madeleine van Toorenburg voor veiligheid en justitie, Marcel Wintels voor onderwijs, enzovoort. Door de vragen die de kandidaten elkaar stelden gaven ze elkaar ook nog even een goede voorzet om de inhoudelijke boodschap van het CDA nog eens te benadrukken. Een hele goede inhoudelijke boodschap overigens.
Kortom de inhoud stond gisteren voorop en niemand viel elkaar af. Misschien wel omdat ze elkaar straks weer nodig hebben. In de politiek mag het debat echter scherp zijn, zolang je daarna maar weer een biertje met elkaar kunt drinken.

Extra klank
Toch werd er hier en daar wat extra klank aangebracht in het gesprek (debat mag je het eigenlijk niet noemen). Bijvoorbeeld door het hele concrete voorbeeld van Liesbeth Spies over het regelvrij bouwen en haar relativerende opmerking over haar puberdochters. Zij was een van de weinigen die ook echte lachte en er met plezier stond.
De dissonant van de avond vond ik Henk Bleker. Bewust of onbewust was er een duidelijk zichtbare afstand tussen hem en Sybrand Buma. Die werd extra geaccentueerd toen hij zich tussen Sybrand en Mona Keijzer wrong. Ik kan me niet voorstellen dat dit onbewust ging. Het laat wel zien dat Henk een vechter is die zichzelf een weg naar voren kan banen. Alleen kwam het op mij niet over als natuurlijk en charismatisch, iets waar ik wel naar op zoek ben.

Winnaar?
Nee, op basis van dit debat heb ik nog geen winnaar kunnen ontdekken. Als ik dan echt moet kiezen, kies ik voor Liesbeth met Sybrand als tweede. Sybrand was degelijk, gaf weliswaar niet altijd antwoord op de vraag, maar stond er wel natuurlijk en leek zich, samen met Liesbeth, het meest op zijn gemak te voelen. In hen zag ik de eigenschappen die ik in een eerdere blog over de leider heb geschreven. 

Aanstaande vrijdag zie ik de zes kandidaten weer, maar dan in Zeist. Ik hoop dat ze dan van de psalmen naar het stevigere werk gaan van Bach of meer moderne muziek. Dat zij zich positioneren ten opzichte van de andere politieke partijen. Wanneer er vragen gesteld mogen worden is dit in ieder geval de mijne: Waarom is het CDA-geluid beter voor Nederland dan dat van de andere partijen?
Ik ben heel benieuwd of ze van het psalmenvoorspel gisteren kunnen groeien naar naar dit mooie standaardwerk van Johann Sebastiaan Bach dat iedereen kent en de echte leider op kan staan. 

Nieuwe CDA-leider moet kernwaarden zichtbaar voelen

Op 21 januari is het zover. Dan wordt duidelijk welke kant het met mijn partij opgaat. Let wel: inhoudelijk, want ja, ik ken ook de peilingen. Dan worden de eerste uitkomsten van verschillende commissies gepresenteerd. Wat vinden wij als CDA nu echt belangrijk. Wat betekenen onze kernwaarden: publieke gerechtigheid, gespreide verantwoordelijkheid, solidariteit en rentmeesterschap in deze tijd. Terug naar de basis om vervolgens weer te gaan bouwen. Dat bouwen moet gedaan worden onder inspirerende leiding. En dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Het allerbelangrijkste is dat onze nieuwe leider (m/v, maar ik gebruik hier hij) de kernwaarden van onze partij zichtbaar voelt. Zichtbaar voelen? Ja, zichtbaar voelen.

Het gaat om de overbekende 'klik'. Die klik hoeft geen liefde op het eerste gezicht te zijn. Liefde kan soms ook even duren, maar uiteindelijk komt die klik er toch. Omdat je bij elkaar past. Omdat jou waarden hetzelfde blijken als die van je geliefde.
Die klik is niet absolute competenties te vatten. Iemand kan aan alle formele vereisten voldoen, maar toch klikt het niet. Die klik voel je namelijk in je onderbuik. Je wordt blij als je hem ziet, kan uren ademloos luisteren en je wordt boos als hem onrecht aangedaan wordt. Boos omdat wanneer hij geraakt wordt, jij ook geraakt wordt. Beiden voelen jullie hetzelfde.

Zichtbaar voelen betekent ook in verbinding staan met de partij en de leden. Voorop lopen en in het midden staan. Ik denk dat zeker in deze tijd de nieuwe leider ook nauw betrokken moet zijn geweest bij het uitzetten van de nieuwe koers, de discussies meegemaakt heeft en zich daar open in heeft opgesteld. De richting moet hij doorleeft hebben samen met de mensen die daar hun input voor hebben gegeven.

Als CDA willen we zoveel mogelijk mensen inspireren en aan ons binden. Maar echt kiezen kan betekenen dat anderen zich niet (meer) thuis zullen voelen. Dat is ontzettend vervelend, want als CDA willen we een partij zijn voor iedereen. Maar dat kan jammer niet altijd en daar moeten we realistisch in zijn. Het is een erg moeilijk om compromissen te sluiten over waarden, over je onderbuik gevoel. Die waarden geven namelijk de grens aan van wat wij als CDA van samenleving vinden. En als je ergens in gelooft ben je, per definitie, in meer of mindere mate intolerant richting iemand die iets anders gelooft. En dat is helemaal niet erg, zolang je elkaar respecteert en op een respectvolle manier met elkaar omgaat. En het gesprek over de richting zal altijd door blijven gaan, gelukkig maar, want dat houdt de partij scherp.

Ik hoop van harte dat wij een leider krijgen die, niet alleen op uiterlijk, maar op de combinatie van uiterlijk en innerlijk naar voren komt en die zichtbaar voelt wat het betekent om CDA'er te zijn.